Opleiden en leren

Opleiden: een vak apart?

Voor de groep staat Henk. Een grote man, type ruwe bolster blanke pit. Hij vertelt zo enthousiast over allerlei moertjes en schroefjes dat ik techniek bijna zelf leuk ga vinden.

Als ik om me heen kijk zie ik ook de rest van de groep geboeid naar hem kijken. Hij heeft nog twee minuten, dan is zijn "miniles" voorbij. Ik kijk nauwlettend naar Henk zodat ik hem straks goede feedback kan geven op zijn didactische vaardigheden. Maar er is eigenlijk niet veel op aan te merken. Zijn enthousiasme en de manier waarop hij contact heeft met de groep doen alles. Misschien zou hij nog iets meer de groep aan het woord kunnen laten. En dan te bedenken dat hij twee weken geleden wat onzeker de training in kwam, vol vragen over hoe hij over zou komen, wat hij moest doen als mensen met onverwachte vragen zouden komen en natuurlijk het engste van allemaal: "wat doe je met mensen die helemaal geen zin hebben in jouw les?".

Het engste van allemaal: "wat doe je met mensen die helemaal geen zin hebben in jouw les?".

En dat is nou precies het leuke aan de trainingen didactische vaardigheden, maar ook aan de training Instrueren en begeleiden op de werkplek, of Training of lesplan ontwikkelen. De mensen die naar deze trainingen komen zijn vaak kennisspecialisten, noem het vakidioten. Enthousiastelingen die graag anderen willen helpen, maar niet goed weten hoe ze het beste hun kennis en ervaringen kunnen overdragen. Vaak wat onzeker komen ze onze trainingen binnen. De miniles op dag één gaat chaotisch, langdradig, gespannen en eenzijdig. Maar door hun eigen enthousiasme en onze praktische aanpak zie je ze in drie dagen groeien tot mensen die boeiende en leerzame lessen kunnen draaien.
Maar is daarmee gezegd dat wij, onderwijskundigen, een bijdrage leveren aan zinnig leren in organisaties? Tja, een bijdrage wel. Maar goede opleiders en goede lessen draaien is niet genoeg. Uit onderzoek blijkt ten slotte dat er nog heel wat wordt opgeleid zonder dat het uiteindelijk iets oplevert. En dat frustreert niet alleen de cursisten, maar ook de docenten en de leidinggevenden die de cursussen moeten betalen en er in het dagelijkse werk niet veel van terugzien.

Goede opleiders en goede lessen draaien is niet genoeg.

Gisteren sprak ik nog een opleidingsadviseur van een grote overheidsinstelling. Hij was het zat dat hij op de een of andere manier altijd als laatste schakel in een proces werd ingeschakeld: "O ja, er moet ook nog iets aan opleidingen worden gedaan", lijken zijn opdrachtgevers dan plotseling te bedenken. En als dan alles geregeld is en de trainingen zijn gepland hoe zorg je er dan voor dat de cursisten ook komen opdagen? Of dat de juiste opleiding op het juiste moment wordt gegeven? En wat doe je met een opdrachtgever die eigenlijk zelf de oorzaak van het probleem is? Er zijn zo veel factoren die een rol spelen bij zinnig opleiden. Zo veel factoren die er voor zorgen dat opleidingen inderdaad leiden tot een betere performance in organisaties. In onze trainingen Opleidings(beleids)plannen maken en Adviseren over opleiden en in onze Leergang Opleidingskunde in Actie! komen deze factoren uitgebreid aan bod. Onze opleidingsspecialisten helpen opleidingsprofessionals om opleidingen beter in hun organisatie in te bedden. Een goede les draaien alleen is immers niet voldoende.
Ik hoop maar dat de 'opleidingsbeleidsmaker' van Henk's bedrijf dat ook inziet. Zodat Henk's lessen echt op zijn plek vallen en echt leiden tot beter presterende mensen en daardoor een beter presterende organisatie.